فرار از کنگره

در نقد بيانيه کناره گيرى منشعبين

حميد تقوائى

متاسفانه بيست و چهار نفر از اعضاى کميته مرکزى چهل و شش نفره حزب ما طى بيانيه اى استعفاى خود از حزب را اعلام کرده اند. تاسف به اين خاطر که رفقائى که سالها در کنار هم مبارزه واحدى را به پيش ميبرديم صفوف ما را ترک ميکنند در حالى که جدائى آنها ضرورتى نداشت، ميتوانستند بمانند، در کنگره پنجم حزب که بزودى تشکيل ميشود شرکت کنند و بحثها و نظرات خود را در عاليترين ارگان حزبى مطرح کنند.

تاسف من از اينرو نيز هست که بيانيه اعلام برکنارى آنها بر جعل و تحريف حقيقت متکى است. بيانيه به مساله واقعى و اصلى که در نهايت به کناره گيرى رفقا منجر شد، يعنى به اختلاف نظرات سياسى که "طى چند ماه گذشته رهبرى حزب را فلج کرده بود" مطلقا هيچ اشاره اى نمى کند و در عوض تصويرى بدست ميدهد که گوئى علت کناره گيرى امضا کنندگان بيانيه اختلاف بر سر برگزارى کنگره و پلنوم بوده است. در تبيين و ارزيابى حزب در مورد جدائى منشعبين جوهر اين اختلاف نظرات سياسى توضيح داده شده است و بى شک در اين مورد بيشتر صحبت خواهيم کرد و خواهيم نوشت. اسناد اين مباحثات نيز روى سايت حزب، انترناسيونال و روزنه در دسترس عموم است. همه ميتوانند به اين اسناد رجوع کنند و صحت تبيين و ارزيابى حزب را دريابند. قصد من در اين نوشته پاسخگوئى به ارزيابى بى پايه، غير سياسى و بدور از حقيقتى است که در بيانيه منشعبين مطرح شده است.

قبل از هر چيز خود اين واقعيت که در رهبرى حزب اختلافاتى وجود داشت که "طى چند ماه گذشته رهبرى حزب را فلج کرده بود" براى نشان دادن اين نکته کافى است که گره کار بدست ارگان بالاتر اين رهبرى به بن بست رسيده، يعنى کنگره، قابل گشودن است. من از ابتدا بر همين حقيقت ساده تاکيدکردم و بر حياتى بودن برگزارى کنگره براى حل مساله پا فشارى کردم. رفقا نه تنها از پذيرش اين حقيقت ساده سر باز زدند بلکه با شرط و شروطى که در مقابل پلنوم قرار دادند آنرا هم بکلى از محتوا و از نوع نقشى که در اين شرايط ممکن بود ايفا کند خالى کردند.

رفقا ميگويند که من در مقام ليدر حزب بعد از فراخواندن پلنوم براى اواخر سپتامبر، در ٢١ اوت "تصميمات محيرالعقول" عدم برگزارى پلنوم و برگزارى کنگره را اعلام کرده ام، اما نميخواهند بگويند علت اين امر چه بود. نميگويند در فاصله اعلام پلنوم تا ٢١ اوت چه اتفاقى افتاد که اين تصميمات گرفته شد. مساله اين بود که ٢١ نفر از اعضاى کميته مرکزى در پنجم اوت اعلام کردند که اگر پلاتفرمى که به پلنوم ارائه ميدهند تصويب نشود حزب را ترک خواهند کرد. و همچنين اعلام کردند که در هر صورت در کنگره فوق العاده شرکت نخواهند کرد. بعبارت ديگر تابع نظر اکثريت نيستند. در پلنوم نظر اکثريت را مشروط ميپذيرند و با برگزارى کنگره عاليترين مرجع حزبى در اين شرايط کاملا مخالفند. و بدنبال اين در روز ١١ اوت اين جمع بيست و يک نفره تحت عنوان راه برون رفت حزب از وضعيت موجود بيانيه اى منتشر کردند که در واقع، به نظر من و اکثريت کميته مرکزى و دفتر سياسى، بيانيه انشعابشان بود. راه برون رفت خودشان از حزب بود و نه راه برون رفت حزب از اين وضعيت. در اين بيانيه اعلام شده بود که چنانچه پلاتفرم رفقا تصويب نشود و پلنوم پياده کنندگان آن، يعنى آنها را انتخاب نکند، حزب را ترک خواهند کرد.

در برابر اين "تصميمات محير العقول" من اعلام کردم پلنومى که بخشى از کميته مرکزى با تهديد انشعاب در آن شرکت کند معتبر و اصولى نيست. در هيچ حزبى هيچ کميته اى با انشعابيون مشروط تشکيل جلسه نميدهد و تصميم گيرى نميکند. از آنان بارها و مصرانه خواستم که تهديد انشعاب را از بالاى سر پلنوم بردارند، تابع نظر اکثريت بشوند و به پلنوم و کنگره بيايند. اما رفقا همچنان بر مخالفت خود با کنگره و مواضع غير اصولى خود پا فشردند و عاقبت حزب را ترک کردند.

آنچه در مورد کنگره فوق العاده در بيانيه آمده است نيز تماما مجعول و بدور از حقيقت است. من تمام اعضا و کادرهاى حزب و از جمله خود اين رفقا را به کنگره فراخوانده ام و نه "جمعى از اعضاى حزب در خارج کشور" و يا "اعضاى هم خط اقليت کميته مرکزى" را. اين کنگره وسيع و مستقيم همه کادرها و اعضا است و همه ميتوانند با حق راى در آن شرکت کنند. اين کنگره اعمال نظر و اراده مستقيم کادرها و اعضاى حزب است و با در برگرفتن بخش عظيمى از اعضا و کادرهاى حزب به دموکراتيک ترين و شفاف ترين شيوه همه حزب را نمايندگى خواهد کرد.

در شرايط ويژه حزب ما و با توجه به ضرورت اقدام سريع براى خاتمه دادن به وضعيت غير‌عادى و بلاتکليف فعلى، کنگره بايد هر چه سريعتر برگزار ميشد و اين سريعترين و در عين حال اصولى ترين و دموکراتيک ترين راه برگزارى کنگره بود. نکته ديگر اينکه مخالفت رفقا با برگزارى کنگره هيچ ربطى به اين ويژگى ها نداشت. رفقا اصولا با برگزارى کنگره در اين شرايط مخالف بودند و اين مخالفت خود را قبل از اعلام برگزارى کنگره مستقيم اعضا اعلام کرده بودند. بنابراين انتقاداتى که به کنگره مستقيم اعضا طرح کرده اند ربطى به تصميم آنها به عدم شرکت در کنگره و ترک حزب ندارد.

جدا از جنبه هاى اصولى که توضيح داده شد از نظر عملى نيز روشن بود که پلنوم قادر به حل هيچ مشکلى نيست و حتى ميتواند وضعيت حزب را وخيم تر کند. مشکل واقعى به بن بست رسيدن و فلج ارگانهاى رهبرى حزب بدنبال اختلاف نظرات سياسى بود که پس از مرگ منصور حکمت در رهبرى حزب بروز کرد و پلنوم بعد از پلنوم خود را به اشکال مختلف نشان داده بود. روشن بود که نشست کميته مرکزى به بن بست رسيده نميتوانست مساله را حل کند. کميته مرکزى که حول اختلاف نظرات مهم و عميق سياسى به دو نيمه تقسيم شده بود خود جزئى از صورت مساله بود و نه راه حل. هر کس اندک آشنائى با سازمان احزاب داشته باشد ميداند که در چنين شرايطى تنها ارگان بالاتر کميته مرکزى يعنى کنگره ميتواند گره کار را باز کند. کنگره فوق العاده دقيقا براى چنين شرايطى پيش بينى شده است. همه چيز حاکى از آن بود که تشکيل کنگره در اين مقطع براى حزب ما امرى مطلقا ضرورى و حياتى است. با اينهمه رفقاى ما اين تنها راه حل واقعى و اصولى را نپذيرفتند و حزب را ترک کردند. علت واقعى مخالفت رفقا با کنگره اين بود که پس از انتشار مباحث در ميان کادرهاى حزب دريافتند که اکثريت بالائى از کادرها با نظرات آنان مخالفند. رفقا حزب را ترک کردند چون نميخواستند در اقليت باشند. چون نگران آن بودند که مجددا به کميته مرکزى انتخاب نشوند. بيانيه همه چيز ميگويد تا همين حقيقت ساده را ناگفته بگذارد. رفقا نظرات سياسى اى مطرح کردند که اکثر کادرهاى حزب را در برابر خود بسيج کرد و روشن بود که کنگره اين نظرات را نقد و رد خواهد کرد. براى درک ريشه و علت اصلى اين اختلاف نظرها بر سر کنگره و پلنوم و در نهايت کناره گيرى رفقا بايد به مضمون اين اختلاف نظرات سياسى پرداخت. سر نخ اين اختلافات در بيانيه اعلام موجوديت حزب منشعبين بدست داده شده که من در نوشته ديگرى در همين شماره انترناسيونال به آن پرداخته ام.