در معرفی یک بحث از منصور حکمت

اصغر کریمی

"اینها کلماتی است که فکر کنم اگر کسی بخواهد کمونیسم کارگری را توضیح دهد باید بگوید اینها به شدت انسانگرا هستند. اینها ماکزیمالیست هستند. بی تخفیف حرف میزنند. اینقدر بی تخفیف حرف میزنند که گویی هیچ درکی از مقوله تاکتیک و ایستگاههای بین راه ندارند. همیشه حرف آخرشان را میزنند. یا بخصوص پراکتیکال هستند. عملی فکر میکنند. دنبال قدرت هستند. اینها دائم حرف تغییر را میزنند. صحبت عمل کردن به کمونیسم در بحث کمونیسم کارگری برجسته است. به این معنی این کلمات همه دارد مشخصات ما را بیان میکند."
از صحبت های منصور حکمت در سمینار دوم کمونیسم کارگری

منصور حکمت دو سمینار درمورد کمونیسم کارگری داشت که شانس شرکت در هر دو را داشتم. یکبار در سال ١٩٨٩ (١٣٦٨) و بار دیگر در سالهای ٢٠٠٠ و ٢٠٠١ یعنی در دو جلسه به فاصله یک سال. سمینار دوم واقعا یک شاهکار است. حاصل دو دهه فعالیت نظری و عملی منصور حکمت است. حاصل دو دهه نقد و بررسی است. گوئی فشرده همه تجربیات خود را تئوریزه کرده و در یک سمینار ارائه داده است. این در کنار برنامه یک دنیای بهتر که آن نیز یک اثر بسیار درخشان دیگر منصور حکمت است، تصویری از یک کمونیسم خلاق، پراتیک، دخالتگر، انسانگرا، جذاب و عمیق میدهد و برای هرکس که خواهان تغییری در این دنیای وارونه است، برای هر کس که خود را سوسیالیست میداند یا سوسیالیست نیست اما خواهان اصلاحات واقعی در زندگی بخشی از مردم بیحقوق است این سند مفید و راهگشا است. زمانی که برای اولین بار در خود سمینار این بحث را شنیدم بنظرم جذاب ترین و غنی ترین بحث منصور حکمت بود و اخیرا که فرصت کردم و دوباره آنرا مطالعه کردم باز همین احساس را داشتم. توصیه میکنم شما هم بخوانید و اگر قبلا خوانده اید یکبار دیگر هم بخوانید.

منصور حکمت بعنوان یک پراتیسین مارکسیست مدام به لحظات مختلف یک حرکت سیاسی و حزبی خیره میشد، به آنها فکر میکرد، ایرادات را موشکافانه و ابژکتیو بررسی میکرد و برای پیشبرد بهتر و سریعتر کارها راه پیدا میکرد. مدام مشغول نقد بود و روزی از آن غافل نبود. این سمینار چکیده همه نقدها و کنکاش های او است. بخش عمده نوشته های منصور حکمت در نقد جنبش ها و احزاب دیگر است و یا در نقد حزبی که خود او بنیانگذارش بود. چون در دوره ای میزیست که کمونیسم موجود و رگه های مختلف آن با آنچه او به عنوان یک کمونیست فکر میکرد هیچ تشابهی نداشت. باید آنها را نقد میکرد، رد پای آنها را در حزب کمونیست ایران که خود از بنیانگذارانش بود و در حزب کمونیست کارگری که بدنبال آن بنیان نهاد میدید و نقد میکرد و ایده های خود را شفاف تر و براتر میکرد. سمینار کمونیسم کارگری فشرده دو دهه نقد او به جنبش ها و سنت های سیاسی ای است که به اسم کمونیسم در ایران و در سطح بین المللی شناخته میشدند.

مباحث منصور حکمت گنجینه ارزشمندی است برای هرکس که میخواهد تصویری از کمونیسم به معنی واقعی آن داشته باشد و همه آنها ارزش خوانده شدن و بارها خوانده شدن را دارند اما این یکی بنظر من چکیده همه آنها است. از مبانی تئوریک کمونیسم کارگری، اینکه کمونیسم کارگری چه نیست و چه هست تا کمونیسم خاکستری و انواع کمونیسم های غیرکارگری، از متدولوژی تا رابطه انقلاب و رفرم و نقش جنبش های رفع تبعیض، از به قول خودش راز دشمنی افراطی این کمونیسم با مذهب، از نقش اراده انسانها تا تاکتیک، از مدرنیسم و پست مدرنیسم، از اومانیسم و حق فرد، از اینکه تئوری چگونه توده گیر میشود، از کارگرگرائی قلابی، از جایگاه رهبری و کادرها و از متد لنین و انقلاب کارگری تا دهها مساله دیگر، و در یک کلام کمونیسم کارگری بعنوان یک نظریه، بعنوان یک جنبش و بعنوان یک سلسله حرکات سیاسی، در این سیمنار به شیوه ای زنده و همه جانبه و روشن مورد بحث قرار میگیرد.

این نوشته را به همه کارگران پیشرو، به همه کمونیست های جوان، همه اعضای حزب و به آنها که رسما یا عملا خود را کادر این حزب و این جنبش میدانند و به همه سوسیالیست ها با هرپیشینه و درکی که از سوسیالیسم دارند و میخواهند با متد منصور حکمت و کمونیسم کارگری آشنا شوند، توصیه میکنم بدقت مطالعه کنند تا بطور همه جانبه تمایز این سنت را از سایر "کمونیسم" ها بشناسند. بخوانند تا راه خود را به جلو باز کنند. مباحث این سمینار راهشگای پراتیک روزمره تک تک کسانی است که میخواهند جامعه ای سوسیالیستی و انسانی را بجای نظام سرمایه داری قرار دهند و میخواهند اینرا با افتخار به همه اعلام کنند. منصور حکمت در این سمینار درمورد نقش آدم هائی که بتوانند صفی را به میدان بیاورند و افراد پرحرارتی که بتوانند هربار از اول جلو صف بیفتند میگوید:

"جنبشی می تواند برود با حرارت این نیرو را بیاورد که واقعا با حرارت رفته باشد و در این ۲۰ سال این سخت ترین کار ما بوده است. پیدا کردن یک نسلی، یک تیپی از آدم هایی که می روند جلوی بقیه و هر کدام سعی می کنند یک صفی را به میدان نبرد بیاورند.

یک چنین سنتی چگونه می تواند نیروی زیادی را بسیج کند و به جنگ ببرد؟ برای مثال در نبردی که الان دارد در ایران باز می شود؟ این مسئله ای است که هر کس که در این سنت به آینده اش فکر می کند باید به آن توجه کند. من فکر می کنم پاسخش رهبری است. پاسخش این است که هر سنت نظیر سنت ما احتیاج دارد به تعداد کافی افراد پر حرارتی که بتوانند هر بار از اول جلوی صف بیفتند و دیگران را قانع کنند که باید این راه را رفت. این سنت احتیاج به کادر دارد. در نتیجه در سنت ما کادر، رهبر عملی، رهبر سیاسی جایگاه خیلی بیشتری دارد تا در چپ خاکستری شبه نظامی که به صرف اینکه سازمان گفته شما باید بروید آن کار را بکنید. مستقل از اینکه آن سازمان چه توضیحی برای آن فراخوان می دهد. در سنت ما احتیاج به آدم هایی هست که معلوم است کی هستند، چه استدلالی می کنند و با چه استدلالی می خواهند صفشان را به جایی ببرند. اگر ما از نظر دیسیپلینی در جنبش آتی شکست بخوریم و اگر ما نتوانیم جوابگوی وظایفمان باشیم، به نظر من اساسا شکست ما در پیدا کردن و به میدان آوردن طیف کافی از رهبران سیاسی و عملی در جنبش مان و در حزب مان بوده است. این هم اکنون یک نقص اساسی ما هست و ما این را می دانیم."

کمونیسم کارگری پاسخ عمیق و راهگشا و عملی به اوضاع سیاسی امروز جهان و ایران است. پاسخ راهگشا و عملی به تحولاتی است که فی الحال در ایران در جریان است. متن دومین جلسه سمینار کمونیسم کارگری در سال ٢٠٠١، بصورت یک کتاب در سایت حزب کمونیست کارگری قرار دارد و اخیرا به چاپ نیز رسیده است. قسمت اول این سمینار را نیز توصیه میکنم بخوانید اما برای طولانی نشدن بحث و با توجه به اینکه فشرده جلسه اول را در جلسه دوم بیان کرده است، ما فقط متن جلسه دوم را بصورت کتابی منتشر کردیم. آنرا بشکل فردی یا جمعی و در محافل خود بخوانید و هرتعداد میتوانید تکثیر کنید و به دیگران مطالعه آنرا توصیه کنید. دوره سازماندهی بیشترین محافل مطالعه ادبیات کمونیستی مثل یک دینای بهتر و ارکان عقیدتی کمونیسم کارگری و مانیفست و آشنا کردن تعداد هرچه بیشتری از مردم به این ادبیات است. دوره ایفای نقش موثر و تعیین کننده این کمونیسم در حیات سیاسی جامعه است و این آثار باید به وفور در دسترس مردم باشد.